Czym jest europejskie poświadczenie spadkowe i kiedy się przydaje?
To urzędowy certyfikat, który potwierdza Twoje prawa do spadku w innych krajach Unii Europejskiej.
Europejskie poświadczenie spadkowe, w skrócie EPS, ułatwia załatwienie spraw po zmarłym, gdy majątek lub spadkobiercy są w różnych krajach UE. Działa we wszystkich państwach członkowskich poza Danią i Irlandią. Na jego podstawie bank, urząd lub sąd wieczystoksięgowy za granicą może wpisać Cię jako właściciela, wypłacić środki z konta albo wykonać inne czynności. Dokument wydaje się w jednolitym unijnym formularzu, co przyspiesza uznanie za granicą.
Kiedy mogę wnioskować o europejskie poświadczenie spadkowe?
Gdy sprawa ma element transgraniczny i chcesz wykazać swoje prawa w innym państwie UE.
Najczęściej wnioskujesz, jeśli zmarły mieszkał w innym państwie UE, a Ty musisz coś załatwić za granicą. EPS stosuje się do spadków po osobach zmarłych w dniu lub po dniu 17 sierpnia 2015 roku. O dokument może wystąpić spadkobierca, zapisobierca mający bezpośrednie prawa, wykonawca testamentu lub zarządca spadku. EPS nie zastępuje krajowego stwierdzenia nabycia spadku. Jest jego uzupełnieniem, potrzebnym do działań poza granicami kraju.
Gdzie złożyć wniosek – notariusz czy sąd w kraju zmarłego?
W kraju zwykłego pobytu zmarłego, u organu właściwego według prawa tego państwa, czyli u notariusza lub w sądzie.
Miejsce złożenia wniosku zależy od ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego. W wielu państwach EPS wydaje notariusz, w innych sąd. Zazwyczaj wybierasz organ w tym kraju, niezależnie od tego, gdzie leży majątek. Jeśli zmarły wybrał w testamencie prawo swojego obywatelstwa, w pewnych sytuacjach sprawa może trafić do organów tego państwa. Gdy ostatnim miejscem pobytu była Dania lub Irlandia, EPS nie obowiązuje. Wtedy potrzebne będą krajowe procedury tych państw.
Jakie dokumenty muszę przygotować, składając wniosek samodzielnie?
Dowody tożsamości, akty stanu cywilnego, dokumenty spadkowe i dane o majątku oraz spadkobiercach.
Przygotuj komplet, który pozwoli organowi szybko potwierdzić stan faktyczny:
dokument tożsamości wnioskodawcy
odpis aktu zgonu zmarłego, najlepiej wielojęzyczny, jeśli jest dostępny
testament z ewentualnymi aneksami, informacje o wyborze prawa, jeśli zmarły go dokonał
dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, na przykład odpisy aktów urodzenia i małżeństwa
dane wszystkich znanych spadkobierców i adresy do doręczeń, oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeśli już złożone
krajowy dokument potwierdzający dziedziczenie, jeśli został wydany, na przykład postanowienie sądu lub akt poświadczenia dziedziczenia
opis i dowody dotyczące majątku, na przykład numery ksiąg wieczystych, potwierdzenia rachunków bankowych, dokumenty udziałów
tłumaczenia przysięgłe na język państwa, w którym składasz wniosek, jeśli organ ich wymaga
informację, ile odpisów EPS potrzebujesz do załatwienia spraw za granicą
Jak krok po kroku przebiega procedura bez pomocy adwokata?
Wypełniasz formularz, składasz wniosek z załącznikami, organ weryfikuje dane, a potem wydaje odpisy EPS.
Samodzielne działanie jest możliwe, gdy fakty są jasne i strony się nie spierają. W dużym skrócie wygląda to tak:
znajdź właściwy organ w kraju ostatniego pobytu zmarłego i sprawdź wymagania formalne
wypełnij unijny formularz EPS zgodnie z instrukcjami organu
dołącz wymagane dokumenty i tłumaczenia, wskaż podstawę dziedziczenia oraz prawo właściwe
złóż wniosek, podaj kontakt do wszystkich znanych spadkobierców i wskaż cel użycia dokumentu
odpowiadaj na pytania organu, uzupełnij braki, jeśli zostaniesz o to poproszony
odbierz poświadczone odpisy EPS, pamiętając, że oryginał pozostaje u organu
przedstaw odpis EPS w banku, urzędzie lub sądzie wieczystoksięgowym w innym państwie UE
Jeśli zauważysz błąd w danych, złóż wniosek o sprostowanie, zmianę lub uchylenie EPS.
Jakie terminy trzeba uwzględnić przy wydaniu poświadczenia?
Czas zależy od kompletności dokumentów, złożoności sprawy i praktyki danego państwa, a odpis EPS ma ograniczoną ważność.
Przepisy unijne nie wprowadzają jednego, stałego terminu na wydanie EPS. Organ szybciej działa, gdy dostarczysz pełny zestaw dowodów i nie ma sporu między spadkobiercami. Ważne jest to, że poświadczone odpisy EPS mają określoną ważność. Po upływie tego okresu możesz poprosić o nowe odpisy bez ponownego przeprowadzania całej procedury, o ile treść EPS się nie zmieniła. Terminy odwołań lub wniosków o sprostowanie określa prawo państwa, które wydało EPS.
Co robić, gdy urząd lub bank wymaga dodatkowych dowodów za granicą?
Poproś o pisemną listę wymogów, złóż aktualny odpis EPS z tłumaczeniem i dołącz brakujące dokumenty potwierdzające.
Zdarza się, że instytucja za granicą chce więcej danych niż EPS zawiera. Wtedy:
uzyskaj świeży odpis EPS oraz jego tłumaczenie, jeśli jest potrzebne
poproś o pisemne uzasadnienie i listę wymaganych dokumentów
dołącz dokumenty stanu cywilnego, potwierdzenia adresów, oświadczenia innych spadkobierców lub pełnomocnictwa, jeśli to wymagane
wyjaśnij, że EPS jest dokumentem unijnym uznawanym bez dodatkowych procedur legalizacji
gdy odmowa pochodzi od organu publicznego i jest bezpodstawna, rozważ złożenie skargi zgodnie z lokalnym prawem albo skorzystanie z unijnych mechanizmów pomocy dla spraw transgranicznych
Jeśli EPS nie odpowiada na konkretne pytania instytucji, wnioskodawca może poprosić organ wydający o wydanie kolejnego odpisu z doprecyzowaniem treści lub o sprostowanie.
Od czego zacząć dziś, żeby samodzielnie załatwić sprawę spadkową?
Ustal właściwy organ w kraju ostatniego pobytu zmarłego, a potem przygotuj listę dokumentów i plan tłumaczeń.
Na starcie najważniejsze jest ustalenie, który organ wyda EPS w danym państwie i w jakiej formie przyjmuje wnioski. Sprawdź, czy w Twojej sprawie nie występuje spór między spadkobiercami. Zrób listę dokumentów i zamów odpisy wielojęzyczne, jeśli są dostępne. Zaplanuj tłumaczenia przysięgłe. Wypełnij formularz EPS, korzystając z prostego języka i jednoznacznych danych. Warto zawczasu zdecydować, ile odpisów będzie potrzebnych. Jeśli masz wątpliwości merytoryczne, zajrzyj do oficjalnych wytycznych UE, które opisują europejskie poświadczenie spadkowe jak uzyskać w sprawach transgranicznych. Dzięki dobrej organizacji wiele osób skutecznie przechodzi przez procedurę bez wsparcia adwokata.
Samodzielne uzyskanie EPS to realne ułatwienie w sprawach spadkowych między krajami. Kluczem są właściwy organ, komplet dowodów i aktualne odpisy. Dobrze przygotowany wniosek zwykle przyspiesza uzyskanie dokumentu i dalsze formalności za granicą.
Zacznij dziś: ustal właściwy organ w kraju zmarłego, skompletuj dokumenty i złóż wniosek o EPS z odpisami potrzebnymi do banku lub księgi wieczystej.
